Functionele neurologische stoornissen (FNS): als je lichaam signalen verkeerd doorgeeft
10 september 2026
Geschreven door Luc Cremers (eigenaar Centrum voor SOLK) · lid NALK
Laatst bijgewerkt: 13 september 2026
Je been werkt niet meer zoals het hoort. Of je arm trilt oncontroleerbaar. Misschien heb je aanvallen die op epilepsie lijken, maar de EEG blijft schoon. Je bent naar de neuroloog geweest. De scans zijn goed. Het bloed is goed. En toch is er duidelijk iets mis, want jij voelt het, en anderen zien het ook.
Dan krijg je een naam voor je klachten die je nog nooit hebt gehoord: functionele neurologische stoornissen, afgekort FNS. En de eerste reactie van bijna iedereen is dezelfde vraag: betekent dit dat het tussen mijn oren zit?
Het antwoord is nee. En het verdient een precieze uitleg, want dit is precies het punt waar de meeste mensen met FNS te weinig helderheid krijgen. Uit een grote patiëntenbevraging gaf slechts één op de tien mensen aan dat hun neuroloog bij de diagnose duidelijk had uitgelegd wat FNS eigenlijk is.
Wat FNS wel is, en wat het niet is
FNS omvat neurologische klachten, zoals verlammingsverschijnselen, trillingen, uitvalsverschijnselen of aanvallen, die niet het gevolg zijn van zichtbare schade aan je hersenen of zenuwstelsel. De vroegere naam, conversiestoornis, hoor je soms nog vallen. Die term is verouderd en wordt niet meer gebruikt, mede omdat hij ten onrechte de indruk wekte dat het om een psychische kwestie ging die zich "omzet" in lichamelijke klachten.
Wat FNS niet is: aanstellerij, aandacht trekken, of bewust gecontroleerd. De klachten zijn onvrijwillig en volledig reë el. Dat onderscheid is klinisch goed vastgesteld en losstaand van simulatie.
FNS is bovendien niet zeldzaam. Neurologen zien het bij ongeveer één op de zeven tot tien patiënten die op hun spreekuur komen, met naar schatting 80 tot 140 op elke 100.000 mensen die ermee te maken hebben.
Hoe artsen het herkennen
Een belangrijk misverstand is dat FNS wordt vastgesteld omdat er "niets gevonden is". Dat klopt niet helemaal. Artsen herkennen FNS juist aan specifieke, positieve kenmerken tijdens het lichamelijk onderzoek: bewegingspatronen die inconsistent zijn met bekende neurologische aandoeningen, klachten die verminderen bij afleiding, of een trilling die van ritme verandert zodra je wordt gevraagd een ander ritme te tikken met je andere hand.
Dat zijn geen trucjes om je te betrappen. Het zijn juist tekenen die artsen helpen om FNS positief vast te stellen, in plaats van het pas te overwegen nadat alles andere is uitgesloten.
Hoe het ontstaat: je brein als voorspeller
De meest gangbare, wetenschappelijk onderbouwde verklaring komt uit onderzoek naar hoe je brein werkt als een voorspellend systeem. Je hersenen wachten niet passief op signalen uit je lichaam om vervolgens te reageren. Ze voorspellen voortdurend, op basis van eerdere ervaringen, wat er zou moeten gebeuren, en sturen je bewegingen en gewaarwordingen grotendeels op basis van die voorspelling.
Bij FNS raakt dat voorspellende systeem verkeerd afgesteld, vaak na een trigger zoals een fysieke verwonding, een infectie, een paniekaanval of een periode van intense stress. Het brein "verwacht" op basis van die gebeurtenis een bepaald patroon, bijvoorbeeld zwakte in een been, en die verwachting wordt vervolgens zo sterk en automatisch dat het de werkelijke aansturing van dat lichaamsdeel overneemt. Niet omdat je het jezelf aanpraat, maar omdat dit voorspellende proces grotendeels buiten je bewuste controle om verloopt.
Dit is dezelfde categorie mechanisme die we beschrijven in ons artikel over de allostase-theorie: een systeem dat is aangepast aan overbelasting, en dat die aanpassing vasthoudt lang nadat de oorspronkelijke trigger voorbij is.
Waarom dit geruststellend zou moeten zijn
Als het probleem in een aangeleerd, automatisch voorspellingspatroon zit, en niet in beschadigd weefsel, betekent dat ook dat het patroon aan te passen is. Dat is precies waarom gerichte behandeling, vaak een combinatie van fysiotherapie gericht op het herleren van bewegingspatronen en begeleiding gericht op het onderliggende stresssysteem, voor veel mensen met FNS tot merkbare verbetering leidt.
Onderzoek naar groepsvoorlichting bij FNS laat zien dat mensen die goed begrijpen wat er met hen aan de hand is, aantoonbaar beter betrokken raken bij hun eigen behandeling. Begrip is dus niet alleen prettig om te hebben, het is een meetbaar onderdeel van herstel.
Wat vaak meespeelt, en wat niet per se hoeft
Bij een deel van de mensen met FNS speelt een voorgeschiedenis van stressvolle gebeurtenissen of ingrijpende ervaringen mee. Dat is een reë el gegeven uit onderzoek. Maar het is nadrukkelijk niet zo dat dit bij iedereen met FNS aanwezig is, en de afwezigheid ervan zegt niets over hoe reë el jouw klachten zijn. FNS kan ook ontstaan na een fysiek trauma, een ziekte, of zonder dat er één duidelijke aanwijsbare oorzaak is.
Hoe wij hierbij helpen
Bij het Centrum voor SOLK zien we FNS steeds vaker, en we behandelen het als wat het is: een reë el, behandelbaar systeemprobleem, niet als inbeelding en niet als iets waarvoor je je hoeft te schamen. We combineren begrijpen wat er gebeurt met concrete, stapsgewijze oefening om je systeem te helpen de juiste signalen weer te leren afgeven.
Herken je dit in je eigen klachten? Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Samen brengen we in kaart wat er bij jou speelt, en wat een realistisch behandelpad is.
Wetenschappelijke bronnen
- Nishi A, Stone J. Functional neurological disorder: an evolutionary perspective. Evol Med Public Health. 2025.
- Jungilligens J, Perez DL. Predictive Processing and the Pathophysiology of Functional Neurological Disorder. In: Perceptual Dysregulation in Psychiatric Nosology. Current Topics in Behavioral Neurosciences, vol 74. Springer; 2024.
- Bailey C, Agrawal N, Cope S, et al. Illness perceptions, experiences of stigma and engagement in functional neurological disorder (FND): exploring the role of multidisciplinary group education sessions. BMJ Neurol Open. 2024.
Meer lezen over FNS? Bekijk onze overzichtspagina over functionele neurologische stoornissen.
Lees ook: Wat is de allostase-theorie?
Lees ook: Wat is SOLK? De uitleg die je huisarts je niet geeft